11 min czytania
Znamy laureatów Nagród Historycznych „Polityki”, Nagrody im. Tomasza Strzembosza, Nagrody im. Karola Modzelewskiego, Nagrody „Przeglądu Wschodniego” oraz historycznych wyróżnień ACADEMIA. Ogłoszono także nominacje do Nagrody im. Witolda Pileckiego i Nagrody im. Jerzego Giedroycia. W konkursach KLIO, Homera, Moczarskiego i Skowronka werdykty dopiero przed nami.
Rok w nazwie nagrody nie zawsze jest rokiem wydania książki: część rozstrzygnięć ogłoszonych w 2026 r. dotyczy publikacji z 2025 r. Poniżej znajdziesz potwierdzone wyniki, tytuły książek i terminy kolejnych finałów.
Nagrody Historyczne „Polityki” im. Mariana Turskiego 2026
Laureatów pięciu kategorii ogłoszono 12 maja. W czerwcu wręczono dwie nagrody specjalne.
- Prace naukowe: Karolina Panz, Chciałabym opowiedzieć jak zginęło miasto… Zagłada żydowskich mieszkańców Nowego Targu. Autorka rekonstruuje Zagładę społeczności żydowskiej Nowego Targu, przywracając w opowieści konkretne osoby i miejsca.
- Prace popularnonaukowe: Antonina Tosiek, Przepraszam za brzydkie pismo. Pamiętniki wiejskich kobiet. Zapiski autorek ze wsi odsłaniają ich codzienność, pracę i doświadczenie przemian społecznych.
- Debiut: Izabela Mrzygłód, Uniwersytety w cieniu kryzysu. Nacjonalistyczna radykalizacja studentów Warszawy i Wiednia w okresie międzywojennym. Książka bada nacjonalizację środowisk studenckich w dwóch stolicach w dwudziestoleciu międzywojennym.
- Pamiętniki, relacje i wspomnienia: Tomasz Szarota, Emil Marat i Michał Wójcik, Duma i wstyd. O historii i potrzebie pamiętania. Rozmowa z historykiem dotyczy pamięci o polskiej historii oraz trudnych pytań stawianych przeszłości.
- Wydawnictwa źródłowe: Tadeusz Paweł Rutkowski (wybór i opracowanie), Władze RP na uchodźstwie wobec Żydów obywateli polskich w ZSRS i na Bliskim Wschodzie (1941–1945) w świetle dokumentów polskich. Tom udostępnia dokumenty dotyczące działań polskich władz na uchodźstwie wobec żydowskich obywateli RP w czasie wojny.
- Nagroda specjalna: Adam Sitarek i Ewa Wiatr za redakcję Leksykonu getta łódzkiego. Publikacja porządkuje wiedzę o ludziach, instytucjach i realiach życia w getcie łódzkim.
Drugą nagrodę specjalną otrzymała Hanna Krall za całokształt twórczości. Więcej o konkursie: Nagrody Historyczne „Polityki”.
Źródło: „Polityka”, wyniki 67. edycji.
Źródło: „Polityka”, nagrody specjalne.
Nagroda im. Tomasza Strzembosza 2026
Laureatką została Anna Koział. Fundacja ogłosiła wynik 11 września; do nagrody nominowano pięć książek.
- Anna Koział (laureatka), Pod gołym niebem. Obywatele polscy w Uzbekistanie w latach 1941–1946. Autorka opisuje losy polskich obywateli w Uzbekistanie podczas II wojny światowej i tuż po niej.
- Małgorzata Bukiel, Teren nieznany, kraj niewielki. Dyskurs(y) o Ziemi Lubuskiej 1945–1999. Praca śledzi sposoby opowiadania o Ziemi Lubuskiej po zmianie granic i w kolejnych dekadach.
- Tomasz Krok, Afera Teozofów. Siatka wywiadowcza mjr. Andrzeja Czaykowskiego (1949–1951). Książka przedstawia działalność siatki wywiadowczej i jej rozpracowanie w pierwszych latach powojennych; zakres dat podaję za wydawcą i Instytutem Pileckiego.
- Marcin Prusak, Walki o Wał Pomorski i Kołobrzeg w 1945 roku w polityce i propagandzie Polski Ludowej w latach 1945–1989. Autor analizuje, jak powojenne władze wykorzystywały pamięć o tych walkach.
- Maria Wieczorek, Zabawki. Podróż do świata dzieciństwa w PRL-u. Publikacja przygląda się przedmiotom dzieciństwa i kulturze codzienności okresu PRL.
Źródło: Fundacja im. Tomasza Strzembosza.
Książka Historyczna Roku im. Karola Modzelewskiego 2026
W tegorocznej edycji konkursu pierwszą nagrodę otrzymał Mateusz Wyżga, a drugą Mariusz Wołos. Wyniki ogłoszono podczas wrześniowego zjazdu środowiska historyków w Gdańsku.
- Mateusz Wyżga (I nagroda), Polska sarmacka. Historia zwykłych ludzi. Książka opisuje życie społeczne dawnej Rzeczypospolitej z perspektywy ludzi spoza elit.
- Mariusz Wołos (II nagroda), Józef Piłsudski. Rzecz o nieprzeciętności. Biografia przedstawia działalność Piłsudskiego i jej polityczne oraz historyczne konteksty.
Źródło: Wydawnictwo Literackie.
Nagroda „Przeglądu Wschodniego” – wyniki ogłoszone w 2026 roku
W marcu jury rozstrzygnęło XXXIII edycję za rok 2025. Pięć książek nagrodzono w czterech kategoriach.
- Michał Pszczółkowski, Czterdzieści miast-ogrodów. Dzieje budowy i architektura kolonii urzędniczych na ziemiach wschodnich II Rzeczypospolitej. 1924–1925 – nagroda za dzieło krajowe. Autor dokumentuje projektowanie i architekturę kolonii urzędniczych na wschodnich ziemiach II RP.
- Vitaliy Mykhaylovskiy, Феномен Поділля. Історія регіону в другій половині XIV — на початку XVI століття (Fenomen Podola. Historia regionu w drugiej połowie XIV – na początku XVI wieku) – nagroda za dzieło zagraniczne. Praca bada dzieje Podola u schyłku średniowiecza.
- Adam Hlebowicz, Święty bolszewik. Ksiądz Henryk Hlebowicz (1904–1941) – nagroda w kategorii dzieje Polaków na Wschodzie. Biografia przybliża życie i działalność duchownego w burzliwych realiach pierwszej połowy XX wieku.
- Piotr Gursztyn, Dlaczego Rosjanie są inni? Historia mentalności rosyjskiej – nagroda za popularyzację problematyki wschodniej. Autor omawia historyczne źródła wyobrażeń i postaw obecnych w rosyjskim życiu społecznym.
- Alice Lugen, ZATO. Miasta zamknięte w Związku Radzieckim i Rosji – nagroda za popularyzację problematyki wschodniej. Reportaż opisuje zamknięte miasta i ich mieszkańców w radzieckim oraz rosyjskim systemie.
Źródło: Studium Europy Wschodniej UW.
Nagrody ACADEMIA 2026 dla publikacji historycznych
29 maja wyróżniono dwie publikacje Instytutu POLONIKA poświęcone dziedzictwu na ziemiach dawnej Rzeczypospolitej.
- Paweł Migasiewicz, Jakub Sito, Monika Wyszomirska, Anna-Victoria Bognár, Piotr Ługowski i Hanna Osiecka-Samsonowicz, Wspólne dziedzictwo polsko-saskie. Polonica w zbiorach rysunków architektonicznych z XVIII w. w Dreźnie – Nagroda Rektora Uniwersytetu Warszawskiego. Album i opracowanie przedstawiają osiemnastowieczne rysunki architektoniczne związane z polsko-saskim dziedzictwem.
- Michał Pszczółkowski, Zbigniew Tucholski i Jacek Wardęcki, Dziedzictwo kolejowe na ziemiach wschodnich II Rzeczypospolitej. Budownictwo, architektura, stan zachowania – Nagroda Rektora Politechniki Warszawskiej. Autorzy opisują historyczne obiekty kolejowe oraz ich obecny stan.
Źródło: Instytut POLONIKA.
Literacka Nagroda Identitas 2026
Nagrodę otrzymał Bernard Gromek za debiutancką powieść Revolterium. Akcja osadzona w XIX wieku łączy wątki polityczne i społeczne; jury podkreśliło staranną rekonstrukcję realiów epoki. Wśród nominowanych była również Katarzyna Szweda za Bosorkę, powieść z wątkami pamięci i tożsamości pogranicza.
Źródło: Fundacja Identitas.
Nike 2026 – książki o historii w finale
4 października Nagrodę Literacką Nike oraz Nike Czytelników otrzymał Szczepan Twardoch za Null. Powieść opowiada o współczesnej wojnie w Ukrainie i jej doświadczeniu przez żołnierzy. W finałowej siódemce znalazły się także dwie książki odnoszące się bezpośrednio do historii:
- Anna Bikont, Nie koniec, nie początek. Powojenne wybory polskich Żydów. Reportaż opisuje losy ocalałych i decyzje podejmowane przez nich po zakończeniu II wojny światowej.
- Krzysztof Łapiński, Najmądrzejszy. Biografia Sokratesa. Książka przedstawia życie filozofa w realiach starożytnych Aten.
Źródło: Agora, organizator i partner Nike.
Międzynarodowa Nagroda im. Witolda Pileckiego 2026 – 14 nominacji
Instytut Pileckiego ogłosił 5 września 14 nominacji w trzech kategoriach. Zgłoszono 98 publikacji; laureatów poznamy podczas gali pod koniec roku.
Naukowa książka historyczna
- Błażej Brzostek, Życie codzienne kobiet w PRL. Autor opisuje codzienność kobiet w Polsce Ludowej w jej społecznych i materialnych realiach.
- Tomasz Krok, Afera Teozofów. Siatka wywiadowcza mjr. Andrzeja Czaykowskiego (1949–1951). Praca rekonstruuje działalność powojennej siatki wywiadowczej i losy jej uczestników.
- Paweł Machcewicz, Narodowy komunizm po polsku. „Partyzanci” Moczara. Autor analizuje frakcję Mieczysława Moczara i narodowe wątki polityki PRL.
- Izabela Mrzygłód, Uniwersytety w cieniu kryzysu. Nacjonalistyczna radykalizacja studentów Warszawy i Wiednia w okresie międzywojennym. Książka śledzi międzywojenną radykalizację środowisk akademickich w Polsce i Austrii.
Reportaż historyczny
- Marta Grzywacz, Radość Soboty. Archiwum życia i śmierci. Reportaż odtwarza losy archiwum getta warszawskiego i ludzi, którzy je tworzyli.
- Clare Mulley, Agentka Zo. Historia Elżbiety Zawackiej, bohaterki drugiej wojny światowej. Biografia przedstawia konspiracyjną działalność Zawackiej, kurierki i żołnierki Armii Krajowej.
- Krzysztof Potaczała, O czym drzewa w Bieszczadach nie szumią. Ocalona z Sobiboru. Autor opisuje losy ocalałej z obozu zagłady oraz pamięć o jej doświadczeniu.
- Laurence Rees, Umysł nazisty. 12 ostrzeżeń z historii. Książka bada mechanizmy nazizmu przez historie osób zaangażowanych w system.
- Marcin Wilk, Jedyna. Biografia Karoliny Lanckorońskiej. Biografia przybliża historyczkę sztuki, działaczkę i więźniarkę obozu Ravensbrück.
Książki o współczesnych śladach systemów totalitarnych
- Joanna Czeczott, Cisza nad stepem. Kazachstan i pamięć o Rosji. Reportaż dotyczy pamięci o rosyjskiej i radzieckiej dominacji w Kazachstanie.
- Mark Galeotti, Wojny Putina. Czeczenia, Gruzja, Syria, Ukraina. Autor opisuje kolejne konflikty zbrojne prowadzone przez Rosję pod rządami Władimira Putina.
- Michał Gołkowski, Russkij mir. Reportaż opiera się m.in. na rozmowach autora z rosyjskimi jeńcami wojennymi w Ukrainie.
- Jędrzej Morawiecki, Szykuj sanie latem. Syberyjski mesjasz i podróż do kresu rosyjskiego snu o zbawieniu. Autor opowiada o syberyjskim ruchu religijnym i rosyjskich wyobrażeniach o odnowie.
- Paweł Pieniążek, Wojna w moim domu. Kiedy konflikt staje się codziennością. Reportaż ukazuje, jak wojna zmienia zwykłe życie mieszkańców dotkniętych nią miejsc.
Laureaci dwóch pierwszych kategorii otrzymają po 50 tys. zł, a trzeciej 25 tys. zł. Zakres konkursu i pełna lista: komunikat Instytutu Pileckiego.
Nagroda im. Jerzego Giedroycia 2026 – 12 nominowanych książek
UMCS ogłosił listę 14 września. Wynik 26. edycji ma zostać ogłoszony 23 października.
- Paweł Machcewicz, Narodowy komunizm po polsku. „Partyzanci” Moczara. Monografia analizuje polityczne zaplecze Mieczysława Moczara w PRL.
- Jacek Kołtan, Solidarność i nowoczesność. Przemiany pojęcia solidarności od rewolucji francuskiej do pokojowej rewolucji 1980 roku. Autor śledzi zmiany znaczenia solidarności w myśli i historii politycznej.
- Maciej Janowski, Karpaty. Opowieść o pewnych górach. Książka przedstawia Karpaty jako region o splatających się dziejach społecznych i kulturowych.
- Karolina Panz, Chciałabym opowiedzieć jak zginęło miasto… Zagłada żydowskich mieszkańców Nowego Targu. Autorka odtwarza historię zagłady żydowskich mieszkańców miasta.
- Izabela Mrzygłód, Uniwersytety w cieniu kryzysu. Nacjonalistyczna radykalizacja studentów Warszawy i Wiednia w okresie międzywojennym. Praca porównuje radykalizację studentów w Warszawie i Wiedniu w dwudziestoleciu międzywojennym.
- Justyna Koszarska-Szulc, Wierny własnemu rozdarciu. Problematyka tożsamościowa w twórczości Artura Sandauera. Książka bada tożsamość w pisarstwie krytyka i eseisty.
- Agnieszka Kajczyk, Kinor. Filmy żydowskie w powojennej Polsce (1945–1950). Geneza, konteksty, znaczenia. Autorka opisuje żydowską twórczość filmową pierwszych lat powojennych.
- Ireneusz Piotr Maj, Instytut Wschodni w Warszawie 1925–1939. Monografia rekonstruuje działalność instytucji zajmującej się badaniami nad wschodnimi sąsiadami II RP.
- Łukasz Garbal, Wańkowicz. Życie na kraterze. Biografia opisuje życie i twórczość Melchiora Wańkowicza na tle wydarzeń XX wieku.
- Magdalena Lubańska, I na co ci to wiedzieć?! Pamięć i milczenie o powojennej przemocy na podkarpackiej wsi. Autorka bada lokalną pamięć o przemocy po II wojnie światowej.
- Antonina Tosiek, Przepraszam za brzydkie pismo. Pamiętniki wiejskich kobiet. Książka wydobywa doświadczenia kobiet ze wsi zapisane w ich pamiętnikach.
- Alicja Maślak-Maciejewska, Poza chederem. Żydzi w galicyjskiej szkole publicznej. Praca dotyczy edukacji żydowskich uczniów w galicyjskim systemie szkolnym.
O konkursie piszę szerzej w tekście Nagroda im. Jerzego Giedroycia 2026 – nominacje.
Źródło: UMCS, lista nominowanych.
Konkursy historyczne 2026 przed rozstrzygnięciem
Nagroda Moczarskiego 2025 – finał w 2026 roku
Do 18. edycji zakwalifikowano 105 książek wydanych w 2025 r. Jury wybierze z nich pięć nominacji w październiku, a laureata ogłosi 29 listopada w Bibliotece Narodowej. Zakwalifikowanie do puli 105 tytułów nie oznacza nominacji. Więcej o Nagrodzie Moczarskiego.
Źródło: Dom Spotkań z Historią.
Nagroda KLIO 2026
Nabór książek zakończył się 30 września. Laureatów poznamy 26 listopada podczas inauguracji Targów Książki Historycznej w Warszawie. Konkurs obejmuje m.in. monografie, prace popularnonaukowe, edycje źródeł, regionalia i opracowanie wydawnicze. Nagroda KLIO – zasady i edycje.
Źródło: Fundacja Historia i Kultura.
Nagroda Homera 2026
Zgłoszenia do pierwszej edycji przyjmowano do 18 września. Zwycięzców konkursu literatury historycznej organizatorzy zapowiedzieli na 6 listopada podczas otwarcia Targów Książki w Katowicach. Nagroda Homera – zasady konkursu.
Źródło: Fundacja Historia i Kultura.
Nagroda im. prof. Jerzego Skowronka 2026
Zgłoszenia do 31. edycji zakończyły się 30 września. Nagroda wyróżnia książki z historii i archiwistyki, a tegorocznych laureatów jeszcze nie ogłoszono. Nagroda im. Jerzego Skowronka – informacje o konkursie.
Nagroda im. Józefa A. Gierowskiego i Chonego Shmeruka 2026
Nabór do dziewiątej edycji zakończył się 28 sierpnia. Konkurs jest poświęcony naukowym książkom o historii i kulturze Żydów w Polsce. Na 5 października organizator nie opublikował na stronie konkursu pełnej listy pięciu nominowanych ani werdyktu. Nagroda Gierowskiego i Shmeruka – zasady. Komunikat Instytutu Judaistyki UJ.
Nagrody bez rozstrzygnięcia w 2026 roku
- Nagroda im. Jana Długosza: organizator przeniósł 29. edycję na 2027 r. W następnym konkursie mają być oceniane publikacje z lat 2025–2026.
- Książka Historyczna Roku – Nagroda im. Oskara Haleckiego: ostatni potwierdzony na stronie IPN finał odbył się w 2023 r. Nie ogłoszono potwierdzonej edycji 2026.
- Nagroda im. Wacława Felczaka i Henryka Wereszyckiego: na stronie organizatora nie ma potwierdzonego wyniku edycji 2026.
- Nagroda im. Janusza Kurtyki: brak potwierdzonego rozstrzygnięcia edycji książkowej w 2026 r.
Źródło: Targi w Krakowie, informacja o edycji Długosza.
Kalendarz nagród dla książek historycznych 2026
- 12 maja: laureaci Nagród Historycznych „Polityki”.
- 29 maja: nagrody ACADEMIA.
- 11 września: laureatka Nagrody im. Tomasza Strzembosza.
- 18–19 września: wyniki Książki Historycznej Roku im. Karola Modzelewskiego.
- 4 października: laureat Nike 2026.
- 23 października: zapowiedziany werdykt Nagrody im. Jerzego Giedroycia.
- Październik: zapowiedziana finałowa piątka Nagrody Moczarskiego.
- 6 listopada: zapowiedziani laureaci Nagrody Homera.
- 26 listopada: zapowiedziani laureaci Nagrody KLIO.
- 29 listopada: finał Nagrody Moczarskiego.
- Koniec 2026 r.: gala Międzynarodowej Nagrody im. Witolda Pileckiego.
Zobacz także przewodnik po nagrodach dla książek historycznych w Polsce.