10 min czytania
Od 1995 roku polscy autorzy i wydawcy książek historycznych są wyróżniani podczas jednego z najważniejszych branżowych konkursów związanych z historią. Nagroda KLIO obejmuje dziś książki popularyzujące historię, monografie naukowe, edycje źródeł, publikacje regionalne oraz wydawnictwa wyróżniające się jakością opracowania. Na tej stronie znajdziesz historię konkursu, jego kategorie, ostatnich laureatów oraz archiwum kolejnych edycji.
Nagroda KLIO – najważniejsze informacje
Nagroda KLIO została ustanowiona w 1995 roku z inicjatywy Porozumienia Wydawców Książki Historycznej. Jej podstawowym celem było wyróżnianie polskich autorów i wydawców szczególnie zasłużonych dla popularyzacji historii i literatury historycznej. Obecnie konkurs organizują Porozumienie Wydawców Książki Historycznej oraz Fundacja Historia i Kultura.
Rozstrzygnięcie konkursu od początku pozostaje związane z Targami Książki Historycznej w Warszawie. Laureaci są tradycyjnie ogłaszani podczas inauguracji wydarzenia.
W 2026 roku odbywa się 32. edycja Nagrody KLIO. Do konkursu mogą zostać zgłoszeni polscy autorzy i wydawcy oraz książki opublikowane w 2025 i 2026 roku. Laureatów poznamy 26 listopada, podczas otwarcia Targów Książki Historycznej 2026.
→ Nagroda KLIO 2026 – zgłoszenia, książki, nominacje i laureaci
→ Targi Książki Historycznej – terminy, edycje i archiwum
Za co przyznawana jest Nagroda KLIO?
KLIO nie wskazuje jednego zwycięzcy całego konkursu. Jury ocenia publikacje w kilku kategoriach, dzięki czemu obok książki przeznaczonej dla szerokiego odbiorcy może zostać wyróżniona specjalistyczna monografia naukowa, wydanie źródeł albo szczególnie dobrze przygotowana publikacja wydawnicza.
Od 2025 roku konkurs obejmuje pięć kategorii.
Kategoria autorska
Przyznawana za indywidualny wkład autora w popularyzację historii.
To najszersza kategoria KLIO i zarazem ta, w której regularnie pojawiają się książki wychodzące poza ścisły obieg akademicki. Liczą się zarówno temat i warsztat autora, jak i możliwość dotarcia z historią do szerszego grona czytelników.
W 2025 roku Nagrodę I stopnia otrzymał Maciej Górny za książkę Matka wynalazków. Jak Wielka Wojna urządza nam życie, wydaną przez Agorę.
Monografia naukowa
Kategoria przeznaczona dla publikacji ocenianych za merytoryczny wkład w poznawanie historii.
Obejmuje książki naukowe oparte na badaniach, pracy ze źródłami i aparacie naukowym. Pozwala oddzielić ocenę specjalistycznej monografii od książki historycznej pisanej przede wszystkim z myślą o szerokim odbiorcy.
W 2025 roku pierwszą nagrodę otrzymała Dagmara Adamska za książkę Winogrady i winne wzgórza. Uprawa i produkcja wina na średniowiecznym Śląsku, wydaną przez Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.
Kategoria wydawnicza
Tu oceniany jest przede wszystkim wkład wydawnictwa oraz jakość i forma przygotowania publikacji.
Znaczenie ma więc nie tylko autor i zawartość merytoryczna. KLIO może wyróżnić również opracowanie edytorskie, koncepcję książki, materiał ilustracyjny czy sposób przygotowania publikacji.
W 2025 roku Nagrodę I stopnia otrzymały Muzeum Gdańska i Politechnika Gdańska za książkę Katarzyny Dareckiej Drzwi i wrota w Gdańsku. Od średniowiecza do współczesności.
Edycja źródłowa
Osobna kategoria dla autorów i zespołów przygotowujących edycje tekstów źródłowych została wprowadzona w 2025 roku.
Jej wyodrębnienie jest szczególnie istotne z perspektywy rynku naukowej książki historycznej. Przygotowanie źródeł do publikacji wymaga często wieloletniej pracy, a efekt nie zawsze daje się sensownie porównywać z klasyczną monografią.
Pierwszą Nagrodę I stopnia w tej kategorii otrzymał w 2025 roku zespół przygotowujący Katalog pieczęci Jagiellonów, wydany przez Towarzystwo Naukowe w Toruniu i Polskie Towarzystwo Historyczne.
Regionalia/varsaviana
Kategoria obejmuje książki poświęcone historii lokalnej i regionalnej, w tym dziejom Warszawy.
Do 2024 roku w KLIO funkcjonowała osobna kategoria varsaviana, skoncentrowana na historii stolicy. W 2025 roku jej zakres rozszerzono na regionalia, pozostawiając w nim również publikacje warszawskie.
Pierwszą Nagrodę I stopnia w nowej formule otrzymał Krzysztof Mordyński za książkę MDM. Marszałkowska Dzielnica Marzeń, wydaną przez Fundację Centrum Architektury.
Jak zmieniały się kategorie Nagrody KLIO?
Obecny układ nie obowiązywał przez całą historię konkursu.
W 2023 i 2024 roku KLIO przyznawano w czterech zasadniczych kategoriach: autorskiej, monografii naukowej, edytorskiej i varsaviana.
W 2025 roku strukturę przebudowano. Powstała osobna edycja źródłowa, kategoria varsaviana została rozszerzona do regionalia/varsaviana, a miejsce kategorii edytorskiej zajęła kategoria wydawnicza. Po raz pierwszy nagrody rozdano w pięciu kategoriach.
Zmiana dobrze pokazuje rozwój samego rynku. Publikacja źródeł, książka regionalna, monografia naukowa i bogato opracowana publikacja muzealna funkcjonują w innych segmentach, choć wszystkie należą do książki historycznej.
Historia Nagrody KLIO
Konkurs powstał trzy lata po pierwszych Targach Książki Historycznej. W 1995 roku Porozumienie Wydawców Książki Historycznej ustanowiło KLIO, aby wyróżniać autorów i wydawców mających szczególny udział w popularyzacji historii.
Pierwotna formuła była węższa. Funkcjonowały kategorie autorska i edytorska, a ze względu na ścisły związek konkursu z warszawskimi Targami Książki Historycznej dodano także wyróżnienia dla książek dotyczących dziejów Warszawy. Później jury wskazało potrzebę osobnego oceniania prac stricte naukowych i powstała kategoria monografii naukowej.
Z czasem liczba zgłaszanych książek rosła. W 2016 roku do konkursu trafiło 180 tytułów. W 2021 jury rozpatrywało 288 książek zgłoszonych przez 105 wydawców, a w 2023 – 208 publikacji przesłanych przez 91 wydawnictw.
W 2024 roku padł kolejny rekord: do 30. edycji zgłoszono około 290 książek. Dane Uniwersytetu Warszawskiego wskazują, że w ciągu pierwszych trzydziestu lat przez konkurs przewinęło się ponad 4 tys. publikacji, a nagrodzono lub wyróżniono około 200 autorów i 160 wydawców.
Rok później 115 wydawnictw, instytucji i osób prywatnych zgłosiło ponownie 290 publikacji z lat 2024–2025.
Nagroda KLIO a Targi Książki Historycznej
Oba przedsięwzięcia są ze sobą związane od początku istnienia nagrody. KLIO powstała w środowisku wydawców książki historycznej, a jej wyniki ogłaszane są podczas otwarcia warszawskich Targów Książki Historycznej. Gala odbywa się na Zamku Królewskim w Warszawie. Dzięki temu konkurs pełni również funkcję rynkową. Wśród zgłoszonych i nagrodzonych książek można obserwować nie tylko dorobek autorów, lecz także aktywność wydawnictw akademickich, muzeów, instytucji naukowych, dużych oficyn komercyjnych i małych wydawców specjalistycznych.
→ Targi Książki Historycznej 2026
Laureaci Nagrody KLIO 2025
Ostatnia zakończona edycja przyniosła pierwsze rozstrzygnięcie według obecnego, pięciokategorialnego systemu.
Kategoria autorska
I stopień: Maciej Górny, Matka wynalazków. Jak Wielka Wojna urządza nam życie – Agora.
II stopień: Marta Grzywacz, Radość soboty. Archiwum życia i śmierci – Wydawnictwo Czarne.
III stopień: Irena Grudzińska-Gross, Wielka karuzela. Życie Aleksandra Weissberga-Cybulskiego – Znak.
Wyróżnienie otrzymała Ewa Mańkowska za Hannę i Dorotę.
Monografia naukowa
I stopień: Dagmara Adamska, Winogrady i winne wzgórza. Uprawa i produkcja wina na średniowiecznym Śląsku – Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.
II stopień: Izabela Mrzygłód, Uniwersytety w cieniu kryzysu. Nacjonalistyczna radykalizacja studentów Warszawy i Wiednia w okresie międzywojennym – Wydawnictwo Naukowe UMK.
III stopień: Rafał Stobiecki, Jerzego Giedroycia przygoda z rewizjonizmem – Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego i Stowarzyszenie Instytut Literacki Kultura.
Kategoria wydawnicza
I stopień: Muzeum Gdańska i Politechnika Gdańska za książkę Katarzyny Dareckiej Drzwi i wrota w Gdańsku. Od średniowiecza do współczesności.
II stopień: Międzynarodowe Centrum Kultury w Krakowie za Socmodernizm. Architektura w Europie Środkowej czasu zimnej wojny Łukasza Galuska i Michała Wiśniewskiego.
III stopień: Instytut Sztuki PAN, Zamek Królewski w Warszawie, Instytut Polonika i Pałac Saski za Wspólne dziedzictwo polsko-saskie. Polonica w zbiorach rysunków architektonicznych z XVIII w.
Edycja źródłowa
I stopień: Katalog pieczęci Jagiellonów – Martina Bolom-Kotari, Waldemar Chorążyczewski, Miroslav Glejtek, Marcin Hlebionek, Vitaliy Perkun i Piotr Pokora.
II stopień: Lucyna Ratkowska-Widlarz, Wypowiedziane i niewypowiedziane. Teksty i konteksty Odpowiedzi biskupów niemieckich na Orędzie biskupów polskich.
III stopień: Andrea Mariani, Inwentarze kolegium jezuitów w Mińsku oraz jego majątków ziemskich z przełomu roku 1773 i 1774.
Regionalia/varsaviana
I stopień: Krzysztof Mordyński, MDM. Marszałkowska Dzielnica Marzeń.
II stopień: Marek Żak, Drudzy w mieście. Życie codzienne ludności polskiej w Legnicy 1945–1948.
III stopień: Jarosław Syrnyk, Łemkowskie rozdroże.
Pełne wyniki, wyróżnienia i informacje o książkach znajdziesz na stronie:
→ Nagroda KLIO 2025 – laureaci i nagrodzone książki
Laureaci KLIO w poprzednich latach
W 2024 roku pierwszą nagrodę w kategorii autorskiej otrzymała Agata Szydłowska za Futerał. O urządzaniu mieszkań w PRL-u, a w kategorii monografii naukowej Piotr Okniński za Wehikuły pamięci. Przeszłość i władza w dawnym Krakowie (do końca XVIII w.). Nagrodę specjalną otrzymał Krzysztof Pomian za trzytomowe Muzeum. Historia światowa.
W 2023 roku pierwsze nagrody zdobyli Sławomir Łotysz za Pińskie błota. Natura, wiedza i polityka na polskim Polesiu do 1945 roku, Anna Agnieszka Dryblak za Piastowskie fundacje klasztorów żeńskich w Polsce XIII wieku oraz Małgorzata Omilanowska-Kiljańczyk za Pałac Staszica w kategorii varsaviana.
Nagroda KLIO – wszystkie edycje
2026 – 32. edycja
Zgłoszenia książek wydanych w 2025 i 2026 roku. Wyniki zostaną ogłoszone 26 listopada 2026 podczas inauguracji Targów Książki Historycznej.
2025 – 31. edycja
Pierwsza edycja z pięcioma obecnymi kategoriami.
→ Nagroda KLIO 2025
2024 – 30. edycja
Jubileuszowa edycja konkursu i rekordowa liczba około 290 zgłoszonych publikacji.
→ Nagroda KLIO 2024
2023 – 29. edycja
208 książek zgłoszonych przez 91 wydawnictw.
→ Nagroda KLIO 2023
Starsze edycje
Archiwum będzie sukcesywnie uzupełniane o kolejne lata aż do pierwszej Nagrody KLIO przyznanej w 1995 roku.
2022 · 2021 · 2020 · 2019 · 2018 · 2017 · 2016 · 2015 · 2014 · 2013 · 2012 · 2011 · 2010 · 2009 · 2008 · 2007 · 2006 · 2005 · 2004 · 2003 · 2002 · 2001 · 2000 · 1999 · 1998 · 1997 · 1996 · 1995
Nagroda KLIO 2026
W 2026 roku trwa 32. edycja konkursu. Do KLIO można zgłaszać książki polskich autorów i wydawców opublikowane w 2025 lub 2026 roku. Termin zgłoszeń upływa 30 września 2026. Jury wybierze laureatów w pięciu kategoriach: autorskiej, monografii naukowej, wydawniczej, edycji źródłowej oraz regionalia/varsaviana. Wyniki zostaną ogłoszone 26 listopada 2026 roku.
Pełne zasady, terminy, zgłoszone książki, późniejsze nominacje i wyniki:
→ Nagroda KLIO 2026 – zgłoszenia, nominacje i laureaci
Najczęściej zadawane pytania
Jak zgłosić książkę do Nagrody KLIO?
Zgłoszeń nie dokonują wyłącznie wydawnictwa. Organizator w 2026 roku zaprasza również redakcje, instytucje oraz osoby prywatne. Zgłaszane mogą być polskie książki historyczne z roku bieżącego i poprzedniego.
W edycji 2026 wymagane są formularz zgłoszeniowy, wykaz książek oraz trzy egzemplarze każdej publikacji. Dla wydawców uczestniczących w Targach Książki Historycznej udział jest bezpłatny. Pozostali uczestnicy ponoszą opłatę za zgłoszenie publikacji. Szczegóły zmieniają się między edycjami, dlatego aktualnych adresów, kwot i terminów nie utrzymujemy na stronie głównej nagrody.
Aktualne dane:
Kto wybiera laureatów Nagrody KLIO?
Książki ocenia niezależne jury złożone z historyków, przedstawicieli nauki oraz osób związanych z rynkiem książki i popularyzacją historii. Przez wiele lat jury przewodniczył Tomasz Szarota (zm. 10 sierpnia 2026). Od 2024 roku funkcję przewodniczącego pełni Łukasz Niesiołowski-Spanò, historyk i profesor Uniwersytetu Warszawskiego. Sekretarzem jury od początku istnienia konkursu pozostaje Zbigniew Czerwiński, przewodniczący Porozumienia Wydawców Książki Historycznej.
Nagroda KLIO a Nagroda Homera – czym się różnią?
Od 2026 roku Fundacja Historia i Kultura współorganizuje również Nagrodę Homera – Literacką Nagrodę Historyczną. Zakres obu konkursów jest inny. KLIO koncentruje się na publikacjach związanych z badaniem, opracowywaniem i popularyzacją historii. Osobno ocenia książki autorskie, monografie naukowe, pracę wydawniczą, edycje źródeł i regionalia.
Nagroda Homera została natomiast stworzona dla literatury wykorzystującej historię jako tworzywo. Do konkursu można zgłaszać m.in. powieści historyczne, nowele i opowiadania odtwarzające realia epoki, literackie biografie, fabularyzowane pamiętniki i relacje oraz komiksy i powieści graficzne.
Czy Nagroda KLIO jest nagrodą za najlepszą książkę historyczną?
KLIO bywa określana jako konkurs na najlepsze książki historyczne, ale jej konstrukcja jest szersza. Nie powstaje jeden ranking i nie ma jednego zwycięskiego tytułu.
Jury przyznaje nagrody w kilku kategoriach, a w części z nich również nagrody I, II i III stopnia oraz wyróżnienia. Oceniani są zarówno autorzy, jak i wydawcy.
Dzięki temu można zestawić książkę popularnonaukową, monografię akademicką, edycję źródeł czy publikację muzealną bez sprowadzania wszystkich do jednego kryterium.
Czy Nagroda KLIO obejmuje powieści historyczne?
Obecne kategorie KLIO nie wydzielają osobnego konkursu dla powieści historycznej. Od 2026 roku literatura tego typu ma osobne miejsce w Nagrodzie Homera, której regulamin wprost obejmuje powieści, nowele, opowiadania, fabularyzowane relacje oraz komiksy historyczne.
Kiedy ogłaszani są laureaci Nagrody KLIO?
Wyniki są tradycyjnie ogłaszane podczas inauguracji Targów Książki Historycznej w Warszawie.
W 2023 roku gala odbyła się 30 listopada, w 2024 – 28 listopada, w 2025 – 27 listopada, a ogłoszenie wyników edycji 2026 zaplanowano na 26 listopada.
Gdzie sprawdzić laureatów Nagrody KLIO?
Nagroda KLIO 2026
Nagroda KLIO 2025
Nagroda KLIO 2024
Nagroda KLIO 2023