8 min czytania
Powieść historyczna, literacka biografia, fabularyzowane wspomnienia, opowiadanie osadzone w konkretnej epoce, a nawet komiks historyczny – Nagroda Homera powstała dla książek, które wykorzystują historię jako tworzywo literatury. Pierwsza edycja Literackiej Nagrody Historycznej odbywa się w 2026 roku. Na tej stronie zbieramy zasady konkursu, kryteria oceny, kolejne edycje, nominowane książki i laureatów.
Nagroda Homera – co to za nagroda?
Nagroda Homera – Literacka Nagroda Historyczna została ustanowiona w 2026 roku przez Fundację Historia i Kultura oraz spółkę Projekt Książka. Konkurs ma wyróżniać polskich autorów i wydawców publikacji historycznych, w których obok realiów epoki istotne znaczenie mają narracja, bohaterowie, fabuła i wartość literacka.
Pierwsza edycja towarzyszy Targom Książki w Katowicach, odbywającym się 6–8 listopada 2026 roku. Laureaci zostaną ogłoszeni podczas inauguracji targów 6 listopada.
Organizatorzy opisują nową nagrodę hasłem „Bo historia zasługuje na piękne słowa”. Założenie konkursu jest wyraźne: nie powstaje kolejna nagroda dla monografii naukowych, ale konkurs dla literatury wykorzystującej przeszłość jako materiał opowieści.
→ Nagroda Homera 2026 – zgłoszenia, nominacje i laureaci
→ Nagrody dla książek historycznych w Polsce
Jakie książki mogą otrzymać Nagrodę Homera?
Zakres konkursu jest znacznie bardziej precyzyjny, niż mogłoby sugerować określenie „nagroda historyczna”.
Regulamin wymienia:
- powieści historyczne;
- nowele i opowiadania wiernie odtwarzające realia epoki;
- literacko napisane biografie postaci historycznych;
- fabularyzowane pamiętniki;
- fabularyzowane relacje historyczne;
- powieści graficzne i komiksy historyczne.
Nie wystarczy więc, że książka dotyczy przeszłości. Homer jest nagrodą literacką. Historia ma stanowić fundament utworu, ale jury ocenia również sposób jej opowiedzenia.
Co ocenia jury Nagrody Homera?
Regulamin pierwszej edycji wskazuje cztery podstawowe kryteria:
jakość narracji i styl literacki,
konstrukcję fabuły i charakterystykę postaci,
atmosferę epoki i realia historyczne,
atrakcyjność dla odbiorcy szerszego niż akademicki.
Konkurs ocenia literacką jakość książek osadzonych w historii. Sama stylizacja epoki nie wystarczy. Nie jest wymagany aparat naukowy właściwy monografii akademickiej. Dla rynku książki historycznej jest to rozróżnienie istotne. Przez lata powieść historyczna, komiks czy bardziej literacka biografia funkcjonowały obok konkursów skupionych przede wszystkim na historiografii. Homer tworzy dla nich osobną kategorię rywalizacji.
Jakie książki nie mogą otrzymać Nagrody Homera?
Regulamin wyłącza z konkursu:
podręczniki szkolne i akademickie, publikacje naukowe, słowniki, encyklopedie oraz tłumaczenia.
To ważna granica między Homerem a innymi polskimi nagrodami historycznymi. Monografia historyka, krytyczna edycja źródeł czy opracowanie akademickie mogą być naturalnymi kandydatami choćby do Nagrody KLIO. Nie są jednak książkami, dla których powstała Nagroda Homera. Konkurs skupia się na literaturze historycznej przeznaczonej dla szerszego czytelnika.
Czy Nagroda Homera jest nagrodą dla powieści historycznej?
Tak, ale nie wyłącznie. Powieść historyczna jest jednym z podstawowych gatunków dopuszczonych do konkursu, obok opowiadań, literackich biografii, fabularyzowanych pamiętników i relacji oraz komiksów i powieści graficznych.
Homer może więc stać się szczególnie użytecznym punktem odniesienia dla czytelnika szukającego dobrej współczesnej literatury historycznej. Jeżeli konkurs będzie rozwijany w kolejnych latach, jego archiwum pozwoli obserwować nie tylko zwycięskie powieści, ale także zmiany zachodzące w całym tym segmencie rynku.
Nagroda Homera a Nagroda KLIO – czym się różnią?
Obie nagrody są związane z Fundacją Historia i Kultura, ale ich zakres jest zasadniczo różny. KLIO obejmuje książki związane przede wszystkim z badaniem, dokumentowaniem i popularyzacją historii. Ma osobne kategorie dla monografii naukowych, edycji źródłowych, pracy wydawniczej czy regionaliów. Homer koncentruje się na literaturze historycznej. Jury ocenia narrację, fabułę, postaci, atmosferę epoki i atrakcyjność dla szerszego odbiorcy. Publikacje naukowe są z konkursu wprost wyłączone. Nie są to więc konkurencyjne wersje tej samej nagrody. Oba konkursy obejmują inne części rynku książki historycznej.
→ Nagroda KLIO – kategorie, laureaci i wszystkie edycje
Kiedy powstała Nagroda Homera?
Pierwszą edycję ogłoszono w 2026 roku. Fundacja Historia i Kultura wskazywała, że inspiracją do stworzenia nowego konkursu były doświadczenia związane z organizacją Targów Książki Historycznej i Nagrody KLIO. Współorganizatorem Homera została spółka Projekt Książka.
Nowa nagroda została od początku powiązana nie z warszawskimi Targami Książki Historycznej, gdzie rozstrzygana jest KLIO, lecz z Targami Książki w Katowicach. Pierwszych laureatów poznamy 6 listopada 2026 roku.
Dlaczego nagroda nazywa się Homer?
Nazwa odwołuje się do Homera, któremu tradycja przypisuje Iliadę i Odyseję. W komunikacji organizatorów patron pojawia się jako symbol zdolności przekształcania historii i pamięci o przeszłości w opowieść, która funkcjonuje znacznie dłużej niż świat, z którego wyrosła. Organizatorzy deklarują, że chcą wyróżniać autorów potrafiących – podobnie jak patron nagrody – zamieniać historię w opowieści pozostające z czytelnikami. Nazwa dobrze odpowiada więc konstrukcji konkursu. Nie premiuje samego zebrania wiedzy o przeszłości, lecz literackie opowiedzenie historii.
Kto organizuje Nagrodę Homera?
Organizatorami są Fundacja Historia i Kultura oraz Projekt Książka Sp. z o.o. Fundacja Historia i Kultura jest również związana m.in. z Targami Książki Historycznej i Nagrodą KLIO. Homer rozwija ten obszar działalności w kierunku literatury historycznej. W pierwszej edycji fundatorem Nagrody Głównej jest Stowarzyszenie Autorów ZAiKS, natomiast dwa wyróżnienia finansuje Fundacja Historia i Kultura.
Ile wynosi Nagroda Homera?
W pierwszej edycji konkursu jury przyzna:
Grand Prix – 15 000 zł brutto
oraz
dwa równorzędne wyróżnienia po 2000 zł brutto.
Nagrody pieniężne przysługują autorom nagrodzonych publikacji. Autorzy i wydawcy książek nagrodzonych lub wyróżnionych otrzymują również dyplomy.
Forma i wysokość nagród mogą zmieniać się w następnych edycjach, dlatego bieżące kwoty podajemy także na stronach poszczególnych roczników.
Kto może zgłosić książkę do Nagrody Homera?
Regulamin dopuszcza zgłoszenia dokonywane przez członków komisji konkursowej, wydawców, redakcje, instytucje oraz osoby prywatne. Konkurs nie jest więc ograniczony wyłącznie do książek zgłaszanych przez wydawnictwa. W pierwszej edycji mogą uczestniczyć książki polskich autorów i wydawców, których pierwsze wydania ukazały się w 2025 lub 2026 roku. Ważne jest określenie „pierwsze wydania”. Wznowienie starszej książki nie staje się automatycznie nową publikacją kwalifikującą się do konkursu.
Czy tłumaczenie może otrzymać Nagrodę Homera?
Nie według regulaminu pierwszej edycji.
Tłumaczenia są wprost wyłączone z udziału w konkursie.
Nagroda koncentruje się na książkach polskich autorów i wydawców. Oznacza to, że nawet głośna zagraniczna powieść historyczna opublikowana w Polsce w danym roku nie kwalifikuje się do Homera wyłącznie dzięki polskiemu wydaniu.
Czy biografia może dostać Nagrodę Homera?
Tak, ale regulamin mówi konkretnie o literacko napisanych biografiach postaci historycznych.
To kolejny przykład granicy między Homerem a klasyczną nagrodą historiograficzną.
Biografia naukowa oparta na aparacie badawczym i adresowana przede wszystkim do środowiska akademickiego została wyłączona przez zapis dotyczący publikacji naukowych. Biografia wykorzystująca historyczny materiał, ale napisana jako literatura dla szerszego odbiorcy, może zostać zgłoszona.
Czy komiks historyczny może otrzymać Nagrodę Homera?
Tak.
Regulamin pierwszej edycji wprost dopuszcza powieści graficzne i komiksy.
To odróżnia Homera od wielu tradycyjnych konkursów historycznych i daje osobną przestrzeń publikacjom łączącym narrację historyczną z opowieścią wizualną.
Jury Nagrody Homera
Skład komisji ustalany jest osobno dla każdej edycji. Regulamin nie przewiduje więc jednego stałego jury funkcjonującego przez wszystkie lata. Przewodniczącego wybierają członkowie komisji, a jego kadencja kończy się wraz z ogłoszeniem wyników danej edycji.
Do jury pierwszej edycji w 2026 roku powołano Ryszarda Kaczmarka, Piotra Dobrołęckiego, Waldemara Michalskiego, Marcina Musiała, Marka Przybylika oraz Ewelinę Kosałkę-Passię. Sekretarzem jury został Waldemar Michalski.
Skład łączy historyków, ludzi rynku książki, literatury i mediów, co odpowiada podwójnemu charakterowi nagrody: historycznemu i literackiemu.
Pełny skład i informacje dotyczące jury konkretnego roku znajdują się na stronie odpowiedniej edycji.
Nagroda Homera 2026 – pierwsza edycja
Pierwsza edycja obejmuje publikacje, których pierwsze wydania ukazały się w 2025 i 2026 roku. Termin zgłoszeń upływa 18 września 2026 roku, a laureaci zostaną ogłoszeni 6 listopada 2026 roku podczas inauguracji Targów Książki w Katowicach. Do początku września udział swoich książek potwierdziły już m.in. Znak, Agora, Wydawnictwo Literackie i Powergraph.
→ Nagroda Homera 2026 – zgłoszone książki, nominacje i laureaci
Nagroda Homera – wszystkie edycje
2026 – 1. edycja
Pierwsza edycja Literackiej Nagrody Historycznej. Książki z lat 2025–2026. Grand Prix w wysokości 15 tys. zł i dwa równorzędne wyróżnienia. Ogłoszenie wyników 6 listopada podczas Targów Książki w Katowicach.
Laureaci Nagrody Homera
Pierwszych laureatów poznamy 6 listopada 2026 roku.
→ Książki historyczne – baza tytułów
→ Nagrody dla książek historycznych
Najczęściej zadawane pytania o Nagrodę Homera
Co to jest Nagroda Homera?
Nagroda Homera jest Literacką Nagrodą Historyczną ustanowioną w 2026 roku przez Fundację Historia i Kultura oraz Projekt Książka. Obejmuje literaturę inspirowaną historią, m.in. powieści, opowiadania, biografie literackie, fabularyzowane wspomnienia oraz komiksy.
Od kiedy przyznawana jest Nagroda Homera?
Pierwsza edycja odbywa się w 2026 roku.
Czy Nagroda Homera jest dla powieści historycznych?
Tak. Powieści historyczne są jednym z podstawowych rodzajów książek dopuszczonych do konkursu.
Czy książka naukowa może dostać Nagrodę Homera?
Nie. Regulamin wyłącza publikacje naukowe, a także podręczniki, słowniki, encyklopedie i tłumaczenia.
Czy biografie mogą być zgłaszane do Nagrody Homera?
Tak, jeśli są to literacko napisane biografie postaci historycznych.
Czy komiksy historyczne mogą zdobyć Nagrodę Homera?
Tak. Regulamin dopuszcza powieści graficzne i komiksy.
Ile wynosi Nagroda Homera?
W pierwszej edycji Grand Prix wynosi 15 000 zł brutto, a dwa równorzędne wyróżnienia po 2000 zł brutto.
Kiedy poznamy laureatów Nagrody Homera 2026?
Laureaci pierwszej edycji zostaną ogłoszeni 6 listopada 2026 roku podczas inauguracji Targów Książki w Katowicach.
Czym Nagroda Homera różni się od Nagrody KLIO?
KLIO obejmuje m.in. popularyzację historii, monografie naukowe, edycje źródłowe i regionalia. Homer jest nagrodą literacką, w której oceniane są m.in. narracja, fabuła, postaci i historyczne realia utworu. Publikacje naukowe nie kwalifikują się do Homera.