Nagroda Bookera 2026
19 maja podczas ceremonii w Tate Modern w Londynie poznaliśmy zwycięzcę Międzynarodowej Nagrody Bookera 2026. Wygrała Yáng Shuāng-zǐ za książkę Taiwan Travelogue. Zapisała się w historii International Booker Prize jako pierwsza zwycięska książka przełożona z mandaryńskiego. Powieść została zbudowana jako fikcyjne tłumaczenie japońskiego dziennika podróży, rzekomo odnalezionego po latach. Pod płaszczykiem kulinarnej wyprawy dwóch kobiet przez Tajwan lat 30., pozostający wtedy pod japońską kontrolą, książka opowiada o kolonializmie, zależnościach klasowych, władzy, pamięci i miłości. Polskie wydanie ukaże się nakładem Wydawnictwa Znak Literanova w 2027 roku, w tłumaczeniu Katarzyny Sarek.
Laureata ogłoszono 19 maja 2026 roku podczas ceremonii w Tate Modern w Londynie. Zwycięski tytuł przedstawiła Natasha Brown, nagradzana pisarka i przewodnicząca jury International Booker Prize 2026.
Decyzję podjęło jury, w którym obok Brown zasiedli: Marcus du Sautoy, pisarz, popularyzator nauki i profesor matematyki na Uniwersytecie Oksfordzkim; Sophie Hughes, tłumaczka mająca już na koncie nominację do International Booker Prize; Troy Onyango, pisarz, redaktor „Lolwe” i księgarz; oraz Nilanjana S. Roy, nagradzana powieściopisarka i felietonistka.
Taiwan Travelogue wygrywa International Booker Prize 2026. O czym jest powieść?
Książka Yáng Shuāng-zǐ, przełożona na angielski przez Lin King, to również pierwsze zwycięstwo autorki z Tajwanu i tajwańsko-amerykańskiej tłumaczki w tym konkursie. Jak czytamy w opisie książki, powieść udaje odnaleziony po latach japoński dziennik podróży, przełożony i opatrzony komentarzami. W tej literackiej grze kryje się historia dwóch kobiet: japońskiej pisarki Aoyamy Chizuko i jej tajwańskiej tłumaczki oraz przewodniczki Chizuru.
Akcja rozgrywa się w 1938 roku, gdy Tajwan znajduje się pod japońską kontrolą kolonialną. Chizuko przybywa na wyspę z Japonii, zaproszona przez administrację, ale zamiast oficjalnych bankietów i imperialnej pokazówki interesuje ją codzienne życie, lokalna kuchnia i podróżowanie poza wygodną trasą wyznaczoną przez władzę. Chizuru otwiera przed nią Tajwan: organizuje wyprawy, tłumaczy świat, gotuje, prowadzi, pilnuje dystansu.
Z tej relacji wyrasta opowieść o fascynacji, bliskości i nierówności. Bo między bohaterkami od początku istnieje napięcie, którego nie da się sprowadzić do prostego romansu. Jedna przyjeżdża z kraju kolonizatora. Druga żyje na wyspie podporządkowanej temu imperium.
Przewodnicząca jury Natasha Brown podkreśliła, że książka stawia pytanie o miłość uwikłaną w nierówną relację władzy. Według jurorów Taiwan Travelogue działa równocześnie jako romans i jako przenikliwa powieść postkolonialna. Jury zwróciło też uwagę na metafikcyjną konstrukcję powieści. Wstępy, przypisy, posłowia i warstwy tłumaczeniowe budują sens książki. Pokazują, kto ma prawo opowiadać historię, kto ją tłumaczy, kto milczy i czyj głos zostaje po drodze wygładzony.
Yáng Shuāng-zǐ i Lin King: autorka oraz tłumaczka zwycięskiej książki
Yáng Shuāng-zǐ jest tajwańską autorką prozy, esejów, mangi, scenariuszy do gier oraz krytyki literackiej. Taiwan Travelogue to jej pierwsza książka przełożona na angielski! Powieść ukazała się pierwotnie po mandaryńsku w 2020 roku i zdobyła na Tajwanie Golden Tripod Award. Później otrzymała także amerykańską National Book Award for Literature in Translation oraz Baifang Schell Book Prize przyznaną przez Asia Society.
Lin King jest tajwańsko-amerykańską pisarką i tłumaczką związaną z Tajpej oraz Nowym Jorkiem. Tłumaczyła m.in. serię powieści graficznych The Boy from Clearwater, a jej własna debiutancka powieść Weeb ma ukazać się nakładem Holt. Przy Taiwan Travelogue tłumaczenie nie polegało tylko na „przeniesieniu tekstu” z jednego języka na drugi. King musiała oddać wielowarstwową strukturę, różne głosy, przypisy, gry z autentycznością i kolonialny kontekst.
Powieść historyczna wygrywa (ok, to nie jest typowa powieść)
Autorka mówiła, że chciała spojrzeć na kolonialną przeszłość Tajwanu z dzisiejszej tajwańskiej perspektywy. Interesowało ją nie tylko cierpienie i przemoc, ale też ambiwalencja pamięci: mieszanina niechęci, nostalgii, fascynacji i trudnych pytań o przyszłość.
Lin King zwracała z kolei uwagę, że ceni w tej książce odejście od wizji historii jako pasma samego cierpienia. Pod japońską dominacją istniała opresja, ale istniało też codzienne życie: humor, jedzenie, kino, szkoła, drobne konflikty i romanse. I to jest jeden z powodów, dla których Taiwan Travelogue brzmi tak ciekawie….
Krytycy zwracają uwagę przede wszystkim na wielowarstwową konstrukcję książki, emocjonalny rdzeń ukryty pod komentarzami oraz subtelne połączenie historii kolonialnej z opowieścią o pragnieniu i nierówności. W recenzjach pojawiały się także wątki kulinarne, podróżnicze i queerowe, ale bez sprowadzania powieści do jednej etykiety.
To również sukces wydawnictwa
Za angielskie wydanie Taiwan Travelogue odpowiada niezależne brytyjskie wydawnictwo And Other Stories z Sheffield. To dla niego drugie zwycięstwo w International Booker Prize z rzędu, po sukcesie Heart Lamp Banu Mushtaq w przekładzie Deepy Bhasthi w 2025 roku.
Wydawnictwo miało już wcześniej kilka nominacji do tej nagrody, m.in. za The Remainder, Wretchedness, Phenotypes, Boulder i The Book of Disappearance. Niezależni wydawcy nadal potrafią wyciągać na światło dzienne literaturę, której duże oficyny często szukałyby i… zapewne nie znalazły.
Zwycięstwo Taiwan Travelogue pokazuje, jak mocno rośnie znaczenie literatury tłumaczonej z języków i tradycji literackich, które przez lata pozostawały dla zachodniego rynku mniej widoczne. Książka Yáng Shuāng-zǐ to powieść o pamięci, języku, nierówności i bliskości, czyli sprawach bardzo uniwersalnych, choć zakorzenionych w konkretnym miejscu i czasie.
Fragment książki w języku angielskim przeczytasz TUTAJ.
Słodko-gorzka wyprawa przez kolonialny Tajwan
W rozmowie opublikowanej przez Booker Prize Foundation Yáng Shuāng-zǐ mówi wprost, że punktem wyjścia dla Taiwan Travelogue była niejednoznaczna pamięć Tajwańczyków o japońskim panowaniu. Korea i Tajwan były koloniami Japonii, ale ich późniejszy stosunek do tej przeszłości wygląda inaczej. Autorkę interesował właśnie ten splot: niechęć, nostalgia, historyczne uwikłanie i pytanie o przyszłość, którą można budować dopiero wtedy, gdy przeszłość przestaje być wygodnym hasłem, a zaczyna być trudnym materiałem do przemyślenia.
Lin King, tłumaczka powieści, bardzo wyraźnie mówi, że nie lubi historycznej fikcji sprowadzonej do samej rozpaczy. W jej ujęciu takie opowieści brzmią fałszywie, bo nawet w brutalnych realiach ludzie nadal żyją: jedzą, śmieją się, chodzą do kina, uczą się, kłócą, zakochują. Książka nie odbiera bohaterom codzienności tylko po to, żeby historia wyglądała poważniej.
W tej powieści jedzenie, podróż i rozmowa nie są dekoracją. Są narzędziami opowiadania o władzy. Kto prowadzi? Kto tłumaczy? Kto zamawia trasę? Kto rozumie lokalne kody? Kto może pozwolić sobie na zachwyt, a kto musi pilnować granic? Pod tym względem Taiwan Travelogue jest literacko sprytne: zamiast walić czytelnika po głowie wykładem o kolonializmie, pokazuje go w gestach, posiłkach, spojrzeniach i niedopowiedzeniach.
Bardzo ciekawe jest też to, jak Yáng Shuāng-zǐ i Lin King mówią o tłumaczeniu. Dla autorki literatura tłumaczona jest „drugą parą oczu”, a tłumacze są przewodnikami po trudnych drogach obcych światów. King idzie jeszcze dalej: najlepsza forma podróży przypomina jej wyprawę z kimś, kto zna miejsce, daje kontekst i opowiada historie, których nie da się wyczytać z folderu dla turystów. W tej perspektywie przekład przestaje być techniczną usługą. Staje się formą odpowiedzialnego oprowadzania po cudzej pamięci.
Taiwan Travelogue pokazuje, że literatura tłumaczona nie ma wygładzać świata pod oczekiwania czytelnika. Ma dać mu wejście w obcą rzeczywistość bez udawania, że wszystko od razu jest proste, znane i wygodne (wiem, brzmi banalnie).
Siła literatury spoza centrum
Lin King zwraca uwagę, że świat anglojęzyczny publikuje stosunkowo niewiele literatury w przekładzie, dlatego wyróżnienia takie jak International Booker Prize mają realny wpływ na widzialność książek spoza głównego obiegu. Nagroda wzmacnia autorkę, tłumaczkę, wydawcę, język oryginału i cały kontekst kulturowy, który wcześniej mógł pozostawać na marginesie globalnej rozmowy o literaturze.
W przypadku Taiwan Travelogue ma to szczególne znaczenie. Pierwsze zwycięstwo książki tłumaczonej z mandaryńskiego, pierwsza tajwańska laureatka i pierwsza tajwańsko-amerykańska zwyciężczyni po stronie przekładu to sygnał, że literatura z Tajwanu wchodzi do międzynarodowego obiegu nie jako egzotyczny przypis, ale jako pełnoprawny głos w rozmowie o historii, pamięci, języku i relacjach władzy.
12 lub 13 książek nominowanych do Nagrody Bookera (nie Międzynarodowej) zostanie ogłoszone we 28 lipca 2026 roku, a lista sześciu książek pojawi się we wtorek, 22 września. Zwycięzca Nagrody Bookera 2026 zostanie ogłoszony w 9 listopada 2026 r.
Jury przewodniczy uznana pisarka i prezenterka Mary Beard, a towarzyszą jej nagradzany poeta, pisarz i pedagog Raymond Antrobus; muzyk, pisarz i prezenter Jarvis Cocker; dziennikarka, redaktorka i krytyczka Rebecca Liu; oraz Patricia Lockwood, nominowana do Nagrody Bookera, powieściopisarka, poetka i eseistka. Tegoroczni jurorzy poszukują najlepszych dzieł fikcji długiej formy autorstwa autorów dowolnej narodowości, napisanych po angielsku i opublikowanych w Wielkiej Brytanii i/lub Irlandii w okresie od 1 października 2025 do 30 września 2026.
Czym jest Nagroda Bookera?
Booker Prize (pierwotnie Man Booker) to prestiżowa nagroda literacka ustanowiona w Wielkiej Brytanii w 1969 r., by promować współczesną literaturę piękną. Pierwotnie była skierowana do pisarzy ze Wspólnoty Narodów, z czasem rozszerzono ją na twórców dowolnej narodowości piszących po angielsku i wydawanych w UK/Irlandii.
Każdego roku jury wybiera „najlepszą opowieść o wysokich walorach literackich” opublikowaną w Wielkiej Brytanii lub Irlandii. Laureat otrzymuje 50 tys. funtów, a każdy ze społecznie rekomendowanych autorów po 2,5 tys.
Międzynarodowa Nagroda Bookera powstała w 2005 r. (jako Man Booker Int.) i na początku przyznawana była co dwa lata za dorobek pisarza, bez konieczności tłumaczenia na angielski. Od 2016 r. funkcjonuje w obecnej formie, czyli co roku wyróżnia pojedynczą książkę (powieść lub zbiór opowiadań) napisaną w innym języku niż angielski, przełożoną na angielski i wydaną w UK/Irlandii.
Ma to na celu „wyróżnić literaturę światową i twórczość tłumaczy, rozszerzając doświadczenia czytelników poza granice językowe”. Laureat otrzymuje 50 tys. funtów (podzielone po połowie między autora i tłumacza), a każdy z finalistów – 5 tys. (po 2,5 tys. dla autora i tłumacza).
Zarówno Booker Prize, jak i Międzynarodowy Booker powstały w wyniku zmiany zasad oryginalnego regulaminu (Booker stał się otwarty dla wszystkich narodowości piszących po angielsku, więc Int. Booker stanowi jego „lustro” dla twórców zagranicznych). Oba mają także nagłaśniać literaturę – globalną (Int. Booker) i anglojęzyczną (Booker) – i budować społeczność czytelników ponad granicami.
Międzynarodowa Nagroda Bookera 2026 – nominowane książki (International Booker Prize 2026)
Kapituła ogłosiła krótka listę Międzynarodowej Nagrody Bookera 2026 1 kwietnia 2026 (jurorzy: Natasha Brown przewodnicząca, M. du Sautoy, S. Hughes, T. Onyango, N. Roy). Do finału trafiło sześć tytułów – dominują opowieści oparte na historycznych momentach (II wojny, rewolucji irańskiej, kolonializmie, itp.). Wydawcy zgłosili 128 książek. Listę 13 tytułów ogłoszono 24 lutego 2026.
The Nights Are Quiet in Tehran, Shida Bazyar, tłum. Ruth Martin
Język oryginału: niemiecki
Powieść prowadzi przez losy irańskiej rodziny rozpiętej między rewolucją, emigracją i powrotami do kraju, który pozostaje jednocześnie domem, raną i politycznym polem minowym. Historia obejmuje kilka dekad i pokazuje, jak wielka polityka wchodzi ludziom do kuchni, pamięci, języka i rodzinnych rozmów. W centrum są wolność, wygnanie, opór i dziedziczenie doświadczenia przez kolejne pokolenia.
She Who Remains, Rene Karabash, tłum. Izidora Angel
Język oryginału: bułgarski
Polskie wydanie: Zanim dojrzeją granaty, tłum. Mariola Mikołajczak, Wydawnictwo Poznańskie 2023.
Krótka, poetycka powieść o dziewczynie żyjącej w społeczności rządzonej przez surowe zasady albańskiego Kanunu. Bohaterka, uciekając przed przymusowym małżeństwem, wybiera los zaprzysiężonej dziewicy, czyli społeczną rolę mężczyzny okupioną rezygnacją z kobiecego życia. Książka dotyka tożsamości, przemocy, wolności, miłości i ceny, jaką płaci się za prawo do własnego „ja”.
The Director, Daniel Kehlmann, tłum. Ross Benjamin
Język oryginału: niemiecki
Polskie wydanie ukaże się nakładem Wydawnictwa Rebis
Powieść inspirowana biografią Georga Wilhelma Pabsta, jednego z najważniejszych reżyserów europejskiego kina. Kehlmann opowiada o artyście, który ucieka przed nazizmem, trafia do Hollywood, a później wraca do Europy i coraz mocniej wikła się w system, z którym chciał nie mieć nic wspólnego.
On Earth As It Is Beneath, Ana Paula Maia, tłum. Padma Viswanathan
Język oryginału: portugalski
Określana jako mocna, klaustrofobiczna nowela osadzona w odizolowanej brazylijskiej kolonii karnej. Państwo stworzyło miejsce, które miało resocjalizować, ale zamiast naprawy przyniosło system przemocy, strachu i upokorzenia. Maia pisze o więzieniu, władzy i karze.
The Witch, Marie NDiaye, tłum. Jordan Stump
Język oryginału: francuski
Marie NDiaye wraca w nominacjach z powieścią wydaną we Francji trzy dekady temu, dopiero teraz wprowadzoną do angielskiego obiegu. Bohaterką jest kobieta obdarzona magicznym darem, raczej niepewna własnej mocy, uwikłana w małżeństwo, macierzyństwo i codzienność, która sama w sobie bywa niezłym horrorem. Gdy jej córki okazują się silniejsze od niej, historia zaczyna pracować jako opowieść o rodzinie, kobiecości, zależności i utracie kontroli.
Taiwan Travelogue, Yáng Shuāng-zǐ, tłum. Lin King
Język oryginału: mandaryński
Polskie wydanie ukaże się nakładem Wydawnictwa Znak Literanova w 2027 roku, tłum. Katarzyna Sarek
Według opisu powieść udaje odnaleziony tekst historyczny i prowadzi czytelnika do Tajwanu z czasów japońskiej kolonizacji. Młoda japońska pisarka podróżuje po wyspie z lokalną tłumaczką, a jedzenie, język i krajobraz stają się częścią opowieści o władzy, fascynacji i nierównej bliskości. W tle pracuje historia kolonialna, na pierwszym planie relacja dwóch kobiet.
Nagroda Bookera 2026 – nominowane książki (Booker Prize 2026)
Nominowane tytuły zostaną ogłoszone 28 lipca.
Dziecięcy Booker: nagroda, która wreszcie zauważa młodych czytelników
Booker Prize Foundation uruchamia także Children’s Booker Prize, czyli nową nagrodę dla współczesnej literatury dziecięcej. Pierwsza edycja zostanie rozstrzygnięta w 2027 roku, a nagroda obejmie książki dla czytelników w wieku 8–12 lat, napisane po angielsku lub przełożone na angielski i wydane w Wielkiej Brytanii albo Irlandii.
Najciekawsze w tej nagrodzie jest jury. O zwycięzcy zdecydują dorośli eksperci oraz dziecięcy jurorzy, wybrani w konkursie wśród młodych czytelników z Wielkiej Brytanii. Dorośli jurorzy wybiorą krótką listę ośmiu książek, a później dołączą do nich dzieci. Wreszcie ktoś potraktował dzieci jak realnych odbiorców literatury, a nie sympatyczny dodatek do kampanii promocyjnej!
Stawka finansowa będzie taka sama jak przy dorosłym Bookerze: zwycięzca otrzyma 50 tys. funtów, a każdy autor z krótkiej listy 2,5 tys. funtów. Jeśli wygra książka tłumaczona, autor i tłumacz podzielą nagrodę po połowie. Przy książkach ilustrowanych lub graficznych przewidziano również podział pieniędzy z ilustratorem.
W tle jest bardzo konkretna misja: rozbudzenie czytelnictwa dzieci. Fundacja zapowiada przekazanie co najmniej 30 tys. egzemplarzy książek z krótkiej listy i książki zwycięskiej dzieciom, które najbardziej ich potrzebują. Brzmi szlachetnie, ale też bardzo praktycznie: jeśli literatura dziecięca ma walczyć o uwagę z ekranami, potrzebuje prestiżu, pieniędzy, widoczności i mądrego hałasu wokół dobrych książek. Brawo Booker Prize Foundation!
Szczegółowy opis tegorocznej shortlisty – m.in. z komentarzami jurorów – można znaleźć na oficjalnej stronie Booker Prize. Recenzje poszczególnych powieści i refleksje krytyczne ukazały się m.in. w „The Guardian” (np. recenzja The Director). Niezależnie od werdyktu, warto sięgnąć do każdego z wymienionych tekstów. To powieści, które (jak zauważają jurorzy) zostawiają w czytelniku ślad na długo.
Źródło: oficjalne informacje Booker Prize Foundation
