8 min czytania
Kalendarz wydawniczy na przyszły rok dopiero zaczyna się zapełniać, ale pierwsze książki historyczne 2027 są już oficjalnie zapowiedziane. Wśród nich znalazły się nowe książki Mary Beard, powieści o kolonialnym Tajwanie i rewolucyjnym Iranie, powrót Kena Folletta do epoki wiktoriańskiej, historia sztuki, biografie, publikacje muzealne oraz pierwsze wznowienia. Lista będzie aktualizowana wraz z kolejnymi zapowiedziami wydawców.
Nie wszystkie książki na tej liście są klasycznymi monografiami historycznymi. Są tu także powieści historyczne, biografie, historia sztuki, publikacje muzealne oraz książki dla dzieci, czyli wszystko to, co pozwala opowiadać o przeszłości z różnych stron. Przy wznowieniach zaznaczam numer wydania, a tam, gdzie wydawca nie podał jeszcze dokładnego terminu, pozostawiam wyłącznie rok premiery. Daty wpisane przez księgarnie i agregatory nie są traktowane jako potwierdzenie.
Mary Beard, „Rozmowy o starożytności”
Wydawnictwo: REBIS
Premiera: 2027
Kategoria: historia starożytna
Przekład: Janusz Szczepański
Jedną z pierwszych dużych zapowiedzi historycznych na 2027 rok jest nowa książka Mary Beard. REBIS potwierdził polskie wydanie „Rozmów o starożytności”, angielskiego Talking Classics, i umieścił książkę w swoim katalogu w dziale poświęconym historii do XIX wieku.
Beard po raz kolejny wraca do antyku, ale nie po to, by stworzyć kolejną chronologiczną opowieść o Grecji i Rzymie. Interesuje ją przede wszystkim sposób, w jaki późniejsze epoki patrzyły na starożytność i wykorzystywały ją do opowiadania o sobie. Obok ruin, zabytków i tekstów klasycznych pojawiają się współczesna kultura, polityka i sztuka. Beard pyta, dlaczego po tysiącach lat nadal próbujemy zobaczyć siebie w świecie Homera, Pompejów i rzymskich cesarzy.
Yáng Shuāng-zǐ, „Taiwan Travelogue”
Wydawnictwo: Znak Literanova
Premiera: 2027
Kategoria: powieść historyczna
Przekład: Katarzyna Sarek
Jedną z najciekawszych literackich premier 2027 roku może okazać się polskie wydanie „Taiwan Travelogue” Yáng Shuāng-zǐ. Powieść została nagrodzona International Booker Prize 2026, a Znak Literanova potwierdził, że ukaże się po polsku w przekładzie Katarzyny Sarek. Akcja rozpoczyna się w 1938 roku. Tajwan od kilku dekad pozostawał wówczas pod panowaniem Japonii. Na wyspę przyjeżdża japońska pisarka, której towarzyszy miejscowa przewodniczka i tłumacz. Ich wspólna podróż szybko przestaje być tylko wyprawą po nieznanym kraju.
Kolonializm przenika relacje między bohaterami, ich język, sposób poruszania się po wyspie i codzienne doświadczenia. Ważnym elementem opowieści staje się również jedzenie, poprzez które autorka zapisuje lokalną kulturę i różnice społeczne.
Yáng dodatkowo komplikuje konstrukcję powieści. „Taiwan Travelogue” zostało wystylizowane na przekład odnalezionego japońskiego tekstu. Pojawiają się fikcyjne przypisy, komentarze i kolejne warstwy narracji. W rezultacie czytelnik dostaje książkę o kolonializmie, ale także o tym, kto może opowiadać cudzą historię i jak bardzo każda taka opowieść zależy od języka.
Shida Bazyar, „The Nights Are Quiet in Tehran”
Wydawnictwo: Znak Literanova
Premiera: 2027
Kategoria: powieść historyczna / historia najnowsza
Drugą zapowiedzią Znaku związaną z historią XX wieku jest „The Nights Are Quiet in Tehran” Shidy Bazyar. Powieść prowadzi przez kilka dekad historii Iranu i emigracji irańskiej do Niemiec. Zaczyna się w 1979 roku, gdy rewolucja zmienia życie młodego komunisty Behzada i jego bliskich. Dziesięć lat później rodzina mieszka już w RFN, ale Iran pozostaje obecny w rozmowach, wiadomościach i wspomnieniach.
Kolejne części prowadzą przez lata 90. aż do protestów z 2009 roku związanych z Zielonym Ruchem. Bazyar nie rekonstruuje politycznych wydarzeń z perspektywy gabinetów, przywódców i wielkich deklaracji. Interesuje ją rodzina, której kolejne pokolenia inaczej pamiętają Iran i inaczej rozumieją własną tożsamość. Rewolucja została tu zapisana w emigracji, języku dzieci, rodzinnych konfliktach i próbach powrotu do kraju znanego często bardziej z opowieści rodziców niż z własnego doświadczenia.
Ken Follett, „The Deep and Secret Things”
Światowa premiera: 21 września 2027
Kategoria: powieść historyczna
Polskie wydanie: jeszcze bez oficjalnej daty
Nowa powieść Kena Folletta będzie jedną z największych światowych premier historycznej beletrystyki w 2027 roku. „The Deep and Secret Things” przeniesie czytelników do Wielkiej Brytanii połowy XIX wieku. Akcja rozpoczyna się w 1853 roku w południowej Walii. Helena Bowen chciałaby poświęcić się nauce, ale żyje w świecie, w którym kobiece ambicje intelektualne mają bardzo wyraźnie wyznaczone granice.
W jej otoczeniu pojawia się rodzina Llewellynów, kwakrów prowadzących dobrze prosperujące przedsiębiorstwo. Follett ponownie zamierza połączyć historię prywatną z szerokimi przemianami gospodarczymi i społecznymi.
Epoka wiktoriańska daje mu wyjątkowo dużo materiału: gwałtowną industrializację, rozwój nauki, olbrzymie fortuny, pracę dzieci, religijne konflikty, społeczną hipokryzję i granice wyznaczane przez pochodzenie oraz płeć.
Światowa premiera została wyznaczona na 21 września 2027 roku. W Polsce książki Folletta publikuje Albatros, ale oficjalnego terminu polskiego wydania nowej powieści jeszcze nie ogłoszono. Dlatego pojawiające się już w bazach księgarskich daty polskiej premiery warto traktować wyłącznie jako robocze.
Maciej Krupa, „Kroniki zakopiańskie”
Wydawnictwo: Czarne
Premiera: 31 stycznia 2027
Kategoria: historia lokalna / literatura faktu
II wydanie
Czarne rozpocznie 2027 rok między innymi wznowieniem „Kronik zakopiańskich” Macieja Krupy. Książka poświęcona została Zakopanemu, Tatrom i Podtatrzu, ale jej bohaterami są przede wszystkim ludzie współtworzący historię i mit tego miejsca.
Pojawiają się artyści, mieszkańcy, przybysze, postaci dobrze znane z podręczników i osoby istniejące gdzieś na marginesach oficjalnej historii. Są Witkiewiczowie, Helena Modrzejewska i Sabała, ale również włóczędzy, ekscentrycy i ludzie, po których zostało czasem niewiele więcej niż anegdota.
Krupa opowiada o Zakopanem poprzez krótkie historie i mikroportrety. Dzięki temu rozwój podhalańskiej miejscowości w jeden z najważniejszych polskich mitów kulturowych można oglądać od środka, poprzez ludzi i zdarzenia, które składały się na jej kolejne warstwy.
W 2027 roku ukaże się drugie wydanie książki.
Solomon Schmidt, „A Pen to Change the World. The Life of J.K. Rowling”
Wydawnictwo: Albatros
Premiera: początek 2027
Kategoria: biografia / historia kultury
Na początku 2027 roku Albatros planuje polskie wydanie biografii J.K. Rowling autorstwa Solomona Schmidta. „A Pen to Change the World. The Life of J.K. Rowling” ma być pierwszą od wielu lat tak obszerną biografią autora serii o Harrym Potterze. Schmidt korzystał z archiwów, wywiadów oraz relacji osób związanych z Rowling.
Dla czytelników zainteresowanych historią książki może to być pozycja równie ciekawa jak dla fanów samego cyklu.Fenomen Harry’ego Pottera wykraczał daleko poza sukces jednej serii. Zmienił rynek literatury dziecięcej i młodzieżowej, sposób sprzedawania praw, skalę premier, relację między książką a wielkimi ekranizacjami oraz sposób budowania globalnych marek opartych na literaturze. Dopiero gotowe polskie wydanie pokaże, jak szeroko Schmidt potraktował ten kontekst. Sam temat daje jednak szansę na coś więcej niż klasyczną opowieść biograficzną.
Will Gompertz, „Zobaczyć przeoczone”
Wydawnictwo: REBIS
Premiera: 2027
Kategoria: sztuka i historia sztuki
Przekład: Ewa Hornowska
Drugą książką zapowiedzianą przez REBIS na 2027 rok jest „Zobaczyć przeoczone” Willa Gompertza. Publikacja została umieszczona przez wydawcę w dziale „Sztuka i historia sztuki”, choć jej konstrukcja wykracza poza klasyczne opracowanie historyczne. Gompertz przygląda się twórczości trzydziestu jeden artystów i próbuje odpowiedzieć na pytanie, czego można nauczyć się od ich sposobu patrzenia na świat. Pojawiają się twórcy należący do różnych epok i tradycji, od Rembrandta po Tracey Emin. Historia sztuki staje się tu punktem wyjścia do rozmowy o obserwacji, interpretacji i wrażliwości na szczegół. W szerokim zestawieniu książek związanych z historią sztuki ten tytuł zdecydowanie warto uwzględnić.
„Zaczarowany Młyn”. Historia lokalna dla najmłodszych
Wydawca: Muzeum Lubuskie im. Jana Dekerta
Premiera: czerwiec 2027
Kategoria: książka historyczna dla dzieci
W 2027 roku pojawią się także pierwsze publikacje historyczne przygotowywane przez muzea. Muzeum Lubuskie im. Jana Dekerta zapowiedziało na czerwiec dwujęzyczną polsko-niemiecką książkę „Zaczarowany Młyn”, inspirowaną historią Zagrody Młyńskiej w Bogdańcu.Publikacja wykorzysta elementy baśniowe, ale jej podstawą mają być autentyczne wydarzenia i historie dawnych mieszkańców miejscowości. Częścią projektu są warsztaty dla dzieci z Polski i Niemiec. Uczestnicy współtworzą również głównego bohatera przygotowywanej książki. Takie wydawnictwa często pozostają poza głównym obiegiem księgarskim, choć są ciekawym przykładem popularyzowania historii lokalnej wśród najmłodszych.
Muzeum Azji i Pacyfiku: trzeci tom „Azja i Oceania. Monografie”
Wydawca: Muzeum Azji i Pacyfiku
Premiera: druga połowa 2027
Kategoria: publikacja naukowa / historia kolekcjonerstwa / historia sztuki
Muzeum Azji i Pacyfiku przygotowuje na drugą połowę 2027 roku trzeci tom serii „Azja i Oceania. Monografie”. Publikacja ma być poświęcona kolekcjom azjatyckim i oceanicznym znajdującym się w polskich muzeach.
Autorzy mają zająć się między innymi historią zbiorów, ich proweniencją, poszczególnymi obiektami, technikami artystycznymi, regionami kulturowymi oraz konserwacją. Książka ma ukazać się w wersji polskiej i angielskiej. Dla osób zajmujących się historią muzealnictwa, kolekcjonerstwa i materialnego dziedzictwa będzie to jedna z publikacji, które warto śledzić poza głównym rynkiem książki.
Kolejne książki historyczne, które mogą ukazać się w 2027 roku
Osobną grupę tworzą książki zakwalifikowane do trzeciej edycji Warszawskiego Funduszu Książki Historycznej. Zgodnie z zasadami programu mają zostać wydane najpóźniej do kwietnia 2027 roku. Część może więc trafić do sprzedaży jeszcze pod koniec 2026 roku. Dopóki wydawcy nie podadzą konkretnych terminów, warto traktować je jako publikacje pozostające na radarze.
Wśród nich znajdują się:
- Kamila Baturo, „Kogo wabi syreni śpiew. Dzieje szyldów śródmiejskich” – Fundacja Nowej Kultury Bęc Zmiana.
- Ryszard Żelichowski, „Smolna – studium jednej ulicy” – Nowa Veda.
- Milena Woźniak-Koch, Andrzej Rottermund, „Andrzej Rottermund. Zawód: muzealnik” – Stowarzyszenie Historyków Sztuki.
- Maciej Kledzik, „Północne Śródmieście w powstaniu warszawskim. Z nadzieją i wiarą”, t. I–III – Fundacja Powstanie Warszawskie wczoraj-dziś-jutro.
- Tomasz Chlebowski, „Byłem dyrektorem w podziemiu” – Fundacja Ośrodka KARTA.