5 min czytania
Domena publiczna 2027–2030 obejmie w Polsce kolejne utwory literackie, plastyczne i muzyczne. Autorskie prawa majątkowe wygasają po 70 pełnych latach liczonych od końca roku, w którym zmarł twórca. Dlatego dzieła autora zmarłego w 1956 roku co do zasady wchodzą do domeny publicznej 1 stycznia 2027 roku.
Dlatego poniższe zestawienie dotyczy prawa polskiego i zawiera wybrane nazwiska. Nie jest katalogiem wszystkich twórców zmarłych w danym roku. Przy współautorstwie, tłumaczeniach, muzyce, filmie i wydaniach naukowych trzeba sprawdzić prawa do każdego wkładu osobno.
Wcześniejszy rok omawia osobny artykuł: domena publiczna 2026 w Polsce.
Jak oblicza się wejście utworu do domeny publicznej?
Zgodnie z art. 36 polskiej ustawy o prawie autorskim przewiduje zasadniczo 70 lat ochrony od śmierci twórcy. Art. 39 nakazuje liczyć termin w pełnych latach następujących po roku, w którym nastąpiła śmierć. W rezultacie utwory autora zmarłego w 1957 roku wchodzą do domeny publicznej 1 stycznia 2028 roku, a nie w 70. rocznicę jego śmierci.
| Rok śmierci twórcy | Wejście do domeny publicznej w Polsce |
|---|---|
| 1956 | 1 stycznia 2027 |
| 1957 | 1 stycznia 2028 |
| 1958 | 1 stycznia 2029 |
| 1959 | 1 stycznia 2030 |
Po wygaśnięciu praw majątkowych pozwala korzystać z utworu bez licencji od spadkobierców lub innego właściciela tych praw. Jednocześnie nadal trzeba oznaczyć autorstwo i szanować autorskie prawa osobiste. W Polsce nie są one ograniczone terminem.
Rok 2027: twórcy zmarli w 1956 roku
- Jan Lechoń – poeta, publicysta i krytyk, współtwórca Skamandra. Zmarł 8 czerwca 1956 roku. Do domeny publicznej wejdą jego samodzielne utwory, między innymi tomy Karmazynowy poemat oraz Srebrne i czarne.
- Z kolei A.A. Milne – autor prozy, poezji i dramatów, znany z książek o Kubusiu Puchatku. Zmarł 31 stycznia 1956 roku. Natomiast prawa do ilustracji E.H. Sheparda, przekładów i znaków towarowych trzeba oceniać niezależnie.
- Bertolt Brecht – dramaturg i poeta, autor między innymi Matki Courage i jej dzieci oraz Życia Galileusza. Zmarł 14 sierpnia 1956 roku. Z kolei muzyka współpracujących z nim kompozytorów i polskie przekłady mają własne okresy ochrony.
- Jackson Pollock – amerykański malarz, zmarły 11 sierpnia 1956 roku. Domena publiczna obejmie jego dzieła w Polsce, lecz korzystanie z fotografii obrazu może wymagać sprawdzenia praw do samego zdjęcia.
Co wejdzie do domeny publicznej w 2028 roku?
- Leopold Staff – poeta, dramaturg i tłumacz, zmarły 31 maja 1957 roku. Jego własna poezja wejdzie do domeny publicznej, ale przy tłumaczeniach trzeba także sprawdzić prawa do utworu oryginalnego.
- Andrzej Bursa – poeta, prozaik i dziennikarz, zmarły 15 listopada 1957 roku. Dotyczy to między innymi jego wierszy i samodzielnych utworów prozatorskich.
- Dorothy L. Sayers – brytyjska autorka powieści kryminalnych z lordem Peterem Wimseyem, zmarła 17 grudnia 1957 roku. Nowe polskie tłumaczenie można przygotować na podstawie oryginału, nie kopiując chronionego przekładu.
- Ponadto Gabriela Mistral – chilijska poetka i laureatka literackiej Nagrody Nobla, zmarła 10 stycznia 1957 roku.
- Nikos Kazantzakis – grecki prozaik i dramaturg, autor Greka Zorby, zmarły 26 października 1957 roku.
- Diego Rivera i Constantin Brâncuși – artyści wizualni zmarli w 1957 roku. Jednak w ich przypadku trzeba odróżnić prawa do dzieła od praw do fotografii, skanu lub cyfrowej reprodukcji.
Utwory dostępne od 2029 roku
- Georges Rouault – francuski malarz i grafik, zmarły 13 lutego 1958 roku.
- Z kolei Ralph Vaughan Williams – brytyjski kompozytor, zmarły 26 sierpnia 1958 roku. Ponadto ochrona konkretnego nagrania i praw wykonawców jest odrębna od praw do kompozycji.
- Robert W. Service – poeta i prozaik związany z Kanadą, zmarły 11 września 1958 roku.
Na co można poczekać do 2030 roku?
- Wilam Horzyca – reżyser, krytyk, pisarz i tłumacz, zmarły 2 marca 1959 roku. Swobodnie dostępne będą jego samodzielne teksty; inscenizacje i tłumaczenia wymagają analizy poszczególnych wkładów.
- Raymond Chandler – autor kryminałów z Philipem Marlowe’em, zmarły 26 marca 1959 roku. Jednak dotychczasowe polskie przekłady pozostaną chronione zgodnie z datą śmierci ich tłumaczy.
- Frank Lloyd Wright – amerykański architekt i autor tekstów o architekturze, zmarły 9 kwietnia 1959 roku. Projekty, rysunki i fotografie budynków należy oceniać oddzielnie, z uwzględnieniem autorstwa konkretnego materiału.
- W tym samym roku zmarł Benjamin Péret – francuski poeta surrealistyczny, zmarły 18 września 1959 roku.
Czego domena publiczna nie obejmuje automatycznie?
Tłumaczenia i opracowania
Przekład jest odrębnym utworem. Dlatego Jeśli oryginał znajduje się w domenie publicznej, można go przetłumaczyć od nowa. Nie daje to jednak prawa do kopiowania współczesnego przekładu, przypisów, wstępu, wyboru tekstów ani opracowania redakcyjnego.
Ilustracje, okładki i fotografie
Tekst książki, ilustracje, projekt okładki i zdjęcie wykorzystane w wydaniu mogą mieć różnych autorów. Wygaśnięcie praw do tekstu nie uwalnia automatycznie całej publikacji przygotowanej przez wydawcę.
Współautorstwo, muzyka i film
Przy utworze współautorskim termin liczy się od śmierci ostatniego żyjącego współtwórcy. Dla utworu audiowizualnego polska ustawa wskazuje głównego reżysera, autora scenariusza, autora dialogów i kompozytora muzyki napisanej do filmu. Nagrania i wykonania są ponadto objęte prawami pokrewnymi.
Znaki towarowe i dobra osobiste
Domena publiczna dotyczy prawa autorskiego. Nie oznacza to jednak Nazwisko, postać lub symbol użyty do oznaczenia produktu może podlegać innym ograniczeniom niż sam utwór.
Jak bezpiecznie wykorzystać utwór?
- Ustal autora i datę jego śmierci w wiarygodnym źródle.
- Sprawdź, czy utwór ma współautorów albo zawiera chronione tłumaczenie, ilustracje lub muzykę.
- Określ kraj, w którym utwór ma być rozpowszechniany. Terminy ochrony poza Polską i Unią Europejską mogą być inne.
- Korzystaj z egzemplarza, skanu lub pliku, którego status również jest jasny.
- Podaj autora i tytuł oraz nie zniekształcaj utworu w sposób naruszający prawa osobiste.
Zestawienie przygotowano według stanu prawnego na 31 lipca 2026 roku. Dlatego przed komercyjnym wykorzystaniem konkretnego utworu warto przeprowadzić oddzielną analizę praw.
Źródła
- Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych, tekst jednolity, art. 36–39 [dostęp: 31.07.2026].
- EUIPO, wprowadzenie do prawa autorskiego [dostęp: 31.07.2026].
- Culture.pl: biogramy Jana Lechonia, Leopolda Staffa, Andrzeja Bursy i Wilama Horzycy [dostęp: 31.07.2026].
